Cần thống nhất cách hiểu thời điểm xác định “người dưới 18 tuổi bị kết án”

(Ảnh minh họa - Nguồn: hocluat.vn)

Chia sẻ nếu thấy bài hay

Trong thực tế còn có cách hiểu cụm từ: “người dưới 18 tuổi bị kết án” là tính vào thời điểm nào, dẫn đến cách tính bị cáo có tái phạm, tái phạm nguy hiểm hay không khi phạm tội mới chưa thống nhất.

 Theo Điều 107 Bộ luật hình sự năm 2015 xóa án tích, quy định:

1. Người dưới 18 tuổi bị kết án được coi là không có án tích, nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi;

b) Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị kết án về tội phạm ít nghiêm trọng, tội phạm nghiêm trọng hoặc tội phạm rất nghiêm trọng do vô ý;

c) Người bị áp dụng biện pháp tư pháp quy định tại Mục 3 Chương này.

2. Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị kết án về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng đương nhiên được xóa án tích nếu từ khi chấp hành xong hình phạt chính hoặc hết thời gian thử thách án treo hoặc từ khi hết thời hiệu thi hành bản án, người đó không thực hiện hành vi phạm tội mới trong thời hạn sau đây:

a) 06 tháng trong trường hợp bị phạt cảnh cáo, phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù nhưng được hưởng án treo;

b) 01 năm trong trường hợp bị phạt tù đến 05 năm;

c) 02 năm trong trường hợp bị phạt tù từ trên 05 năm đến 15 năm;

d) 03 năm trong trường hợp bị phạt tù trên 15 năm.

Tại điều luật trên có quy định cụm từ “Người dưới 18 tuổi bị kết án“,  “người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị kết án hay ”Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị kết án. Như vậy, cần xác định tuổi (dưới 18 tuổi, đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi , đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổilà vào thời điểm nào? khi xét xử bị kết án hay thời điểm khi người đó phạm tội.

Trong thực tế, có những ý kiến trái chiều nên vận dụng pháp luật khác nhau khi tính toán để xác định tái phạm hay tái phạm nguy hiểm.

Ý kiến thứ nhất: Thời điểm xác định độ tuổi dưới 18 tuổi theo Điều 107 BLHS là vào thời điểm người đó bị kết án tức vào thời điểm bị xét xử, bởi vì:

Theo cấu trúc từ ngữ trong câu tại Điều 107 BLHS năm 2015 quy định rõ;  “người dưới 18 tuổi bị kết án” ở đây quy định là kết án chứ không phải là phạm tội khác với các quy định tại Điều 91 BLHS 2015 nêu rõ “người dưới 18 tuổi phạm tội”. Kết án là một thủ tục tố tụng, còn phạm tội là thời điểm thực hiện hành vi trái pháp luật, bị xử lý theo BLHS.

Trong BLHS năm 2015 có nhiều từ ngữ ở các điều luật xác định thời điểm tính tuổi người dưới 18 tuổikhác nhau. Độ tuổi theo quy định tại Điều 91 BLHS năm 2015 là tính thời điểm phạm tội, còn độ tuổi theo quy định tại Điều 107 BLHS năm 2015 là tính đến thời điểm người bị kết án.

Mặt khác, tại khoản 7 Điều 91 BLHS năm 2015 quy định “Án đã tuyên đối với người chưa đủ 16 tuổi phạm tội, thì không tính để xác định tái phạm hoặc tái phạm nguy hiểm” quy định này bao hàm cả  quy định tại điểm a khoản 1 Điều 107 BLHS 2015,  vì: ” không tính để xác định tái phạm”, “đương nhiên xóa án tích”, “coi như không có án tích” đều có thể hiểu giống nhau.

Như vậy, chỉ khi bị kết án mà người đó dưới 18 tuổi mới được hưởng các quy định theo Điều 107 BLHS năm 2015. Quy định này không áp dụng đối với trường hợp người khi phạm tội dưới 18 tuổi nhưng khi bị kết án đã trên 18 tuổi (người dưới 18 tuổi phạm tội được hưởng các quy định tại Điều 91). Quy định này chỉ nhằm xem xét giảm nhẹ đối với người khi bị kết án là người dưới 18 tuổi.

Ví dụ: A sinh ngày 10/11/1993, ngày 12/05/2011 (khi chưa đủ 18 tuổi) trộm cắp tài sản trị giá 30.000.000 đồng. Ngày 12/9/2011, A bị xét xử về tội trộm cắp tài sản theo khoản 1 Điều 138 Bộ luật hình sự, vào thời điểm xét xử A dưới 18 tuổi, phạm tội ít nghiêm trọng nên A coi như không có án tích. Tuy nhiên, trong trường hợp này nếu xét xử vào sau ngày 10/11/2011 tức khi kết án A trên 18 tuổi thì A không được coi là không có án tích.

Ý kiến thứ hai: Thời điểm xác định độ tuổi dưới 18 tuổi là vào thời điểm phạm tội, bởi vì: theo quy định của BLHS 1999 thì “người chưa thành niên phạm tội” tức vào thời điểm phạm tội chưa thành niên, BLHS năm 2015 quy định  “người  dưới 18 tuổi bị kết án” tuy không nêu rõ thời điểm xác định độ tuổi dưới dưới 18 là vào thời điểm thực hiện hành vi phạm tội hay thời điểm bị kết án. Nhưng theo hướng có lợi cho người phạm tội, đồng thời để đảm bảo sự công bằng trong xử lý thì cần coi thời điểm để xác định độ tuổi dưới 18 là vào thời điểm người đó thực hiện hành vi phạm tội (ngày phạm tội), khi kết án họ cần được hưởng các quy định nhân đạo của Điều 107 BLHS 2015.

Ví dụ: trong tình huống của ý kiến thứ nhất thì khi phạm tội A chưa đủ 18 tuổi nên nếu kết án A vào thời điểm A đã trên 18 tuổi (sau ngày 10/11/2011) thì A vẫn được coi là không có án tích

Tác giả đồng tình với ý kiến thứ hai, trường hợp này cần xác định độ tuổi dưới 18 tuổi là vào thời điểm phạm tội, bởi vì:

Người dưới 18 tuổi khi phạm tội có những hạn chế về nhận thức, về mặt tâm sinh lý cũng chưa phát triển hoàn thiện ổn định, họ phải chịu trách nhiệm theo pháp luật về hành vi phạm tội của mình nhưng cũng cần có những quy định khác với người đã thành niên phạm tội  để họ được dễ hòa nhập cộng đồng sau khi bị kết án về hành vi họ gây ra khi dưới 18 tuổi.

Với từ ngữ dùng trong quy định Điều 107 BLHS năm 2015 thì thể hiện dưới 18 tuổi tính đến thời điểm người đó bị kết án, như vậy phải đến thời điểm bị kết án mà chưa 18 tuổi mới được hưởng quy định này, thì pháp luật được áp dụng hay không sẽ phụ thuộc vào các cơ quan tiến hành tố tụng giải quyết nhanh hay chậm vụ án, phụ thuộc vào các yếu tố khách quan, chủ quan khác,  từ đó tạo nên sự không công bằng, thống nhất trong áp dụng pháp luật, điều này là không đúng.

Đồng thời, khoản 2 Điều 107 BLHS năm 2015 quy định thời hạn đương nhiên xóa án tích đối với người đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị kết án về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng (ngắn hơn người đã thành niên). Nếu hiểu chỉ khi bị kết án dưới 18 tuổi mới được hưởng quy định này, thì người đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi ở thời điểm phạm tội không được hưởng chính sách gì về xóa án tích (như vậy sẽ bất lợi so với quy định đối với người chưa thành niên phạm tội theo quy định của BLHS 1999.

Thiết nghĩ, cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu hướng dẫn để áp dụng cho thống nhất, đồng thời sửa đổi từ ngữ dùng trong Điều 107 BLHS năm 2015, cụ thể, thay cụm từ “người dưới 18 tuổi bị kết án” bằng “người dưới 18 tuổi phạm tội” đảm bảo pháp luật quy định rõ ràng, cụ thể, phù hợp.

Nguồn: Tạp chí kiểm sát (kiemsat.vn)

Be the first to comment

Leave a Reply